Docent van het Jaar 2026 Anneke Valk: zwijgverzuim centraal tijdens Week van de Overgang 6 t/m 10 april

Volgens de auteurs laat dit zien dat het thema breed begint te leven, van de medische sector tot het bedrijfsleven. En dat het onderwerp zich ontwikkelt van een onderbelicht thema naar een breed gedragen organisatievraagstuk. Tijdens haar minicollege vandaag in een bomvolle Paardenkathedraal in Utrecht, pleitte Valk voor meer aandacht voor het vrouwelijk lichaam, zowel in onderwijs als in onderzoek. De biologiedocente, verbonden aan de Universiteit van Wageningen, ontving haar prijs uit handen van onderwijsminister Rianne Letschert.

Die groeiende aandacht vertaalt zich ook concreet in hoe het begrip inmiddels wordt opgepakt buiten wetenschap en onderwijs. De initiatiefnemers van deWeek van de Overgangklopten bij auteurs Valk en De Groeve aan om de term te mogen gebruiken, nadat zij eerder het boek Zwijgverzuim lazen en het gelijknamige event in januari bijwoonden, waar professionals uit zorg, HR en beleid samenkwamen. “Dat onderstreept de urgentie en maatschappelijke relevantie van het onderwerp”, aldus de auteurs.

Met zwijgverzuim doelen Valk en De Groeve op verzuim dat niet direct voortkomt uit ziekte, maar uit het structureel onbespreekbaar blijven van klachten en omstandigheden, zoals de overgang, rouw en mantelzorg.“Niet de klachten zelf vormen het grootste probleem, maar het feit dat ze onbesproken blijven,” stellen Anneke Valk en Filip De Groeve. “Daardoor blijven signalen onzichtbaar, stapelen problemen zich op en ontstaat uitval die vaak voorkomen had kunnen worden.” Volgens de auteurs leidt dit niet alleen tot individueel leed, maar ook tot verlies van productiviteit, ervaring en talent binnen organisaties.

Het doorbreken van zwijgverzuim zit volgens de auteurs niet in beleid alleen, maar juist in de dagelijkse praktijk. Zo helpt het wanneer leidinggevenden het onderwerp expliciet agenderen in trainingen en vitaliteitsbeleid, er ruimte is voor laagdrempelig contact — bijvoorbeeld via een spreekuur of vast inloopmoment — en signalen van overbelasting of terugtrekken eerder worden herkend. Juist door het onderwerp te normaliseren, ontstaat ruimte voor een gesprek en daarmee voor oplossingen.

De aandacht voor de overgang in relatie tot werk neemt toe. Zo publiceerde de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde half maart de richtlijn Overgang & Werk,als aanzet om het gesprek hierover te voeren op de werkvloer. Naar deze richtlijnen en de rol van de bedrijfsarts wordt regelmatig verwezen in het boek Zwijgverzuim. Toch blijft het onderwerp in veel organisaties lastig bespreekbaar. Juist daar zit volgens Valk en De Groeve het probleem: niet de klachten zelf, maar het ontbreken van een open gesprek daarover.

De toenemende aandacht vertaalt zich ook in erkenning. Het boek Zwijgverzuim staat op de shortlist voor Managementboek van het Jaar 2026, waarvan de uitreiking plaatsvindt op 16 april in Amsterdam.

Met de Week van de Overgang als katalysator pleiten Valk en De Groeve ervoor om zwijgverzuim structureel te adresseren. “Zwijgverzuim wordt vaak onderschat omdat het onzichtbaar is. Maar juist dat maakt het een strategisch risico. Dit gaat niet alleen over gezondheid of HR, maar over hoe organisaties omgaan met mensen, prestaties en openheid.”