Experts: uitdrogende natuur heeft hulp nodig om te herstellen

WAGENINGEN (ANP) - De natuur heeft hulp nodig om te herstellen, zeggen experts naar aanleiding van de grote natuurbrand bij 't Harde. "Zulke branden zijn heel spectaculair en zichtbaar, maar ze staan symbool voor effecten die op een veel grotere schaal spelen", zegt bioloog Arnold van Vliet van Wageningen University & Research (WUR). "Het is alle hens aan dek om de natuurkwaliteit te verbeteren."

Om toenemende droogte tegen te gaan, is het volgens Van Vliet belangrijk om meer water in gebieden vast te houden. Ook het stikstofprobleem moet nog steeds worden aangepakt. "Je moet naar systeemdenken toe", vindt de bioloog.

Nadat het vuur is geblust, komen de eerste groene sprietjes doorgaans snel weer uit de grond. Het is echter niet zo verstandig om dan simpelweg de natuur zijn gang te laten gaan, vindt Jan-Freerk Kloen van kennisorganisatie RAVON. "Ik ken de precieze situatie bij 't Harde niet, maar in het algemeen loop je het risico dat zo'n gebied dan dichtgroeit met grassen, die als eerste weer opkomen. Zo kan een monotoon landschap ontstaan en kun je veel soorten kwijtraken." Om dat te voorkomen, kunnen terreinbeheerders schapen laten grazen of maaien.

Door actief beheer blijft meer ruimte over voor andere plantensoorten en de dieren die daarvan leven, legt Kloen uit. "Voordat struikhei weer echt goed is ontwikkeld, ben je jaren verder. Dat kan wel tien jaar duren." Hij roept mensen op zich ervan bewust te zijn dat de kans op branden nu "enorm groot" is, doordat het al een tijd droog is. Dat geldt aan het begin van het groeiseizoen ook voor de vegetatie zelf.

De organisatie waar Kloen als senior projectmedewerker voor werkt, richt zich onder meer op reptielen en amfibieën. Die zijn zeer kwetsbaar voor brand. "Vogels vliegen weg en grote zoogdieren kunnen vaak nog wegrennen als er brand uitbreekt. Muizen, hagedissen of slangen zijn vaak niet snel genoeg om te vluchten. Ze komen direct om, of kruipen onder de grond." Als ze het overleven, dienen de volgende problemen zich direct aan.

"Na zo'n brand resteert een kale, zwarte vlakte. Voor dieren is daar ook geen eten of beschutting meer." Voor een soort als de zandhagedis is dat in meerdere opzichten een probleem, zegt Kloen. "De mannetjes zijn knalgroen, die zijn in zo'n zwartgeblakerd landschap een makkelijke prooi voor roofvogels. Voor hen staat de barbecue klaar."

Door klimaatverandering komen volgens het KNMI vaker hittegolven en droge periodes voor. In zulke periodes stijgen de brandrisico's.