Onderzoek: handhaving moeilijker onder nieuwe wet voor omgeving

DEN HAAG (ANP) - Toezicht op regels voor de omgeving is ingewikkelder geworden onder de Omgevingswet, die sinds bijna drie jaar veel van die regels bundelt. Handhavers hebben minder overzicht en minder houvast, schrijft de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) in een advies aan het kabinet.

In de wet staan allerlei regels voor zaken die invloed hebben op de omgeving, van het monteren van een dakkapel tot het gebruik van gevaarlijke stoffen in de landbouw en industrie. De wet gaat uit van vertrouwen, maar ook van "snel en doeltreffend optreden" als dat nodig is, vat de Rli samen. Op dat laatste punt gaat het nog niet goed genoeg.

Toezichthouders moeten veel meer aanvragen en meldingen verwerken dan eerder, is een van de kritiekpunten. Voor een bedrijf met verschillende 'milieubelastende activiteiten' komen allerlei losse aanvragen en meldingen binnen, die moeilijker in één keer te beoordelen zijn. "We houden toezicht op de kruimels in plaats van de koekjes", zegt een betrokkene tegen de raad.

Door al het administratiewerk zitten toezichthouders meer achter hun bureau en kunnen ze minder bij bedrijven langs. Als gevolg blijven meer bedrijven onder de radar.

Daar komt bij dat de regels veel ruimte laten voor interpretatie. Zowel overheden als bedrijven worstelen daarmee. En rechtszaken die de regels ophelderen, komen maar "mondjesmaat" op gang, merkt de Rli. Die citeert nog een betrokkene: "Toezichthouders moeten zich de blaren op de tong praten om het allemaal goed uitgelegd te krijgen."

In plaats van vergunningen draait de Omgevingswet meer om algemene regels waar mensen zichzelf aan moeten houden. Fouten worden daardoor vaker pas achteraf opgemerkt en moeten dan alsnog worden hersteld. Dat levert volgens de Rli frustratie, onzekerheid en spanning op.

De raad vindt dat minister Elanor Boekholt-O'Sullivan (Ruimtelijke Ordening, D66) met plannen moet komen om de regels beter te laten werken.