Schrijfster Gaby Rasters: ‘Misschien heb ik ook een soort haast’

Tekst: Djoeke Notten

„Ik had hier ook niet kunnen zitten.” Gaby Rasters zegt het bijna terloops, terwijl de ideeën en verhalen elkaar in hoog tempo opvolgen. We spreken elkaar in boekhandel Van Piere in Eindhoven, waar ze ooit haar eerste boek presenteerde. In 2011 verliep de bevalling van haar jongste zoon zo zwaar dat het met moeder en kind bijzonder slecht ging. „Dan waren al die boeken er niet geweest. Dan was het leven gestopt.” Het besef is gebleven. „Misschien heb ik ook een soort haast”, zegt ze. 

Die ervaring werd een keerpunt. Schrijven deed ze altijd al, maar het boek dat ze ooit wilde schrijven, mocht niet langer een voornemen blijven. „Minder nadenken, gewoon doen. Als mijn hart zegt: dat moet je doen, dan doe ik dat.” Voor haar debuut haalde ze via crowdfunding binnen drie maanden 10.000 euro op. Ze vroeg zelfs bekende Nederlanders via Twitter om steun. In het boek verwerkte ze ook augmented reality: lezers konden afbeeldingen scannen om door acteurs gespeelde scènes te bekijken. Tijdens de presentatie van haar debuut zat boekhandel Van Piere vol. Nu krijgt haar werk er opnieuw een bijzondere plek: in december staat de etalage in het teken van haar nieuwe boek Een vleugje Kerst. Daar is ze trots op.

In haar romans staan liefde, verlies, hoop en menselijke relaties centraal. Maar schrijven is slechts een deel van haar leven. Bij de gemeente Eindhoven werkt ze 36 uur per week als strategisch adviseur innovatie. Daarnaast is ze stadsdichter van Weert. Met haar werk als trouwambtenaar stopte ze onlangs: de combinatie werd te veel. 

Gemiddeld schrijft ze twee tot drie boeken per jaar. Haar lijst met boekideeën reikt al tot 2030, maar inspiratie laat zich niet plannen. „Soms is een idee gewoon zo mooi dat het alle andere ideeën even wegveegt.” Een schrijversblokkade kent ze niet. „Mijn vingers kunnen gewoon niet sneller typen.” 

Tot rust komen is lastiger. Daarom doet ze tai chi. De oefeningen vragen zoveel concentratie dat haar hoofd even tot rust komt. „Ik kan dan even niet meer nadenken.” 

Gaby schrijft ook over ziekte, verlies en eenzaamheid, maar wil haar lezers vooral hoop en troost bieden. „Een goed einde hoeft niet te betekenen dat iemand nog lang en gelukkig leeft. Het kan ook hoop of troost zijn. Of iemand die sterker wordt.” Daarbij wil ze emoties losmaken. „Als mensen er niet van huilen, dan is het niet geslaagd.” 

Soms begint een roman bij een gebeurtenis uit haar eigen leven. Hou me vast zoals ik was schreef ze over een goede vriendin die overleed aan borstkanker. Echte appjes en herinneringen kregen een plek in het verhaal. Met fictie kon ze sommige gebeurtenissen een andere wending geven. „Ik kon haar nog laten trouwen. Maar ik kon niet voorkomen dat ze doodging.” Het schrijven was emotioneel. „Zolang het niet klaar is, hou je haar ook nog bij je.” 

Ook voor een ongeneeslijk zieke vriend schreef ze boeken. Vanuit de wens om meer voor hem te betekenen, nam ze het initiatief voor de Telefoon van de Wind in Weert, geïnspireerd op een Japans voorbeeld. De telefooncel heeft geen verbinding, maar biedt mensen een plek om in gedachten te praten met iemand die ze missen. „Wat je het meest mist, is het telefoontje. Dat je nog even iets wilt vertellen en dat niet meer kunt.” 

Die aandacht voor anderen komt ook terug in haar loopbaan. Eerder werkte ze aan de ontwikkeling van Eindhoven als slimme stad. Op weg naar de High Tech Campus keek ze op een dag in de bus naar haar medepassagiers. „Wat hebben jullie hier nou aan?”, vroeg ze zich af. 

Ze stapte over naar het veiligheidsdomein, waar ze als programmamanager Jeugdcriminaliteit sprak met jongeren die al vroeg in ernstige problemen waren geraakt. Ze zag de gevolgen van criminaliteit, maar leerde ook de verhalen achter hun keuzes kennen. „Iedereen heeft een verhaal. We vergeten heel vaak de mens nog te zien.” Dat betekent niet dat ze gedrag goedpraat. Ze wil vooral verder kijken dan het etiket dat iemand krijgt. 

In haar huidige functie werkt ze aan een kennis- en innovatieagenda die onderwijs, onderzoek en de stad verbindt. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om vraagstukken rond wonen, werken en samenleven. Haar belangstelling voor technologie is gebleven. Net als de vraag die ze zichzelf destijds in de bus stelde: wat hebben mensen eraan? 

Ondanks alles wat ze doet, twijfelt ze soms aan haar eigen kunnen. „Lukt het me nou omdat ik iets kan, of omdat mensen me gewoon graag willen helpen?” Met kritiek kan ze doorgaans goed omgaan. Tijdens het schrijven van haar proefschrift, een zware bevalling, leerde ze telkens opnieuw te herschrijven. Toch kan een negatieve recensie zonder onderbouwing haar raken, zeker wanneer die gaat over een personage dat is gebaseerd op iemand die haar dierbaar is. 

Maar ze laat ze zich niet altijd door haar angsten tegenhouden. Zo beklom ze ondanks haar hoogtevrees de 55 meter hoge Martinustoren in Weert om als stadsdichter gedichten voor te dragen. Haar kinderen waren nauwelijks onder de indruk. Die zijn inmiddels wel wat gewend van hun moeder. 

Van al haar rollen is er één die boven alles gaat. „Sowieso mama. Daar laat ik alles voor vallen.” 

Haar liefde voor woorden begon bij haar opa. Hij schreef zelfverzonnen versjes in haar poëziealbum, in een handschrift dat ze nooit is vergeten. Nu laat Gaby op haar beurt iets achter voor haar kinderen. Thuis staat een boekenkast met haar werk. In ieder boek schrijft ze een persoonlijke boodschap voor haar drie kinderen. 

De kinderen beseffen nog niet altijd wat die woorden voor haar betekenen. Een nieuw boek van mama is inmiddels heel gewoon. Af en toe pakken ze er eentje uit de kast, soms omdat het moet voor school. Gaby kan erom lachen. Misschien krijgen de boeken later een andere betekenis. „Misschien, als ik er dan niet meer ben, dat ze dan iets van mama lezen.” 

In 2011 besefte ze hoe onverwacht een leven kan veranderen. Nu vullen haar verhalen de boekenkast. Tussen de bladzijden liggen woorden voor haar kinderen, van een moeder die er bijna niet meer was en nog zoveel te vertellen heeft.