Wat blijft er over van de sigaretten pauze?

‘Ik ga even roken.’ Op veel werkplekken is dat voldoende om een paar minuten naar buiten te gaan. Een collega sluit aan en bij de achterdeur ontstaat een gesprek dat tijdens het werk geen plaats kreeg. Als iemand stopt met roken, verdwijnt meer dan een dagelijkse gewoonte. Soms verdwijnt ook een vanzelfsprekende reden om het werk te onderbreken.

Het Trimbos-instituut sprak met jongvolwassen rokers over hun gewoonten. Sommigen vertelden dat ze vooral het pauzemoment wilden behouden. Tijdens een drukke dienst bood een sigaret een reden om afstand te nemen van het werk. In die gesprekken kwam ook naar voren dat het makkelijker kon zijn om aan te kondigen dat je ging roken dan te zeggen dat je de drukte even niet aankon. Voor iemand die wil stoppen met roken, blijft de behoefte aan zo'n onderbreking mogelijk bestaan. Alleen is de vertrouwde aanleiding verdwenen. Je kunt nog steeds naar buiten lopen, maar op een werkplek waar iedereen druk is, voelt dat niet altijd vanzelfsprekend. Een sigaret verklaarde waarom je wegging. Voor een wandeling van vijf minuten moet je misschien ineens toestemming vragen. Vooral in winkels en horecazaken, waar collega's elkaars taken tijdelijk overnemen, kan dat verschil merkbaar zijn. De dagelijkse werkcultuur bepaalt mede hoeveel ruimte iemand voelt om even weg te stappen. Een werknemer die geen duidelijke reden heeft om zijn werkplek te verlaten, kan daardoor blijven doorwerken terwijl hij behoefte heeft aan een onderbreking.

De rookplek heeft soms een eigen sociale functie. Wie ermee stopt, kan de gesprekken met collega's missen. Op een stoppen met roken forum kunnen mensen ervaringen delen over zulke werkpauzes en de omgang met rokende collega's. Het Trimbos-instituut beschrijft online gemeenschappen als een mogelijke bron van sociale steun bij het stoppen. Bij de achterdeur ontmoeten medewerkers elkaar die tijdens het werk weinig samenwerken. Ze bespreken hun rooster, vertellen wat er op hun afdeling speelt of vragen hoe het met iemand gaat. Soms komt er informatie voorbij die andere collega's pas veel later horen. Wanneer werkafspraken vooral tijdens zulke informele gesprekken worden gedeeld, kan een deel van het team buiten de informatie vallen. Een verandering in het rooster of een nieuwe werkwijze hoort daarom op een plek thuis waar iedereen die informatie kan vinden.

Een collega die een sigaret opsteekt, is zichtbaar met pauze. Iemand die kort naar buiten gaat om frisse lucht te halen, krijgt misschien de vraag waar hij naartoe gaat. Zulke verschillen staan zelden in een personeelsregeling. Ze ontstaan doordat een team gewend raakt aan bepaalde patronen. Daar komt de verdeling van het werk bij. Als meerdere medewerkers tegelijk naar buiten gaan, blijft er minder bezetting over voor klanten en telefoontjes. Concrete afspraken over het aflossen van collega's helpen om die momenten te verdelen. Ook werknemers die niet roken, kunnen dan makkelijker gebruikmaken van een korte onderbreking.

Wie stopt, kan op vaste tijden trek in een sigaret krijgen. Het Trimbos-instituut adviseert om zulke momenten vooraf te herkennen en een alternatief te bedenken. Dat kan ook betekenen dat je voorlopig een andere pauzeplek kiest. De collega met wie je elke middag buiten stond, hoeft geen vaste rookpartner te blijven. Misschien spreek je af om samen iets te drinken, op een plek waar geen sigaretten worden opgestoken.