Ashgan El-Hamus brengt filmmonument voor vrouwen naar Venetië

Het is een bijzonder najaar voor regisseur Ashgan El-Hamus. De 33-jarige cineaste kan op 3 september nog nét de wereldpremière van haar speelfilmdebuut Al Baraneya op Festival van Venetië bijwonen. Het wordt voorlopig het laatste publieke optreden voor de hoogzwangere El-Hamus, die als alles volgens plan verloopt half oktober bevalt van haar tweede kind. "We hebben de Nederlandse release een paar maanden vooruitgeschoven; daar wil ik dan ook wel de volle aandacht voor hebben", legt ze uit.

In haar film Al Baraneya speelt zwangerschap ook een grote rol. De jonge, zwangere Amal woont samen met haar familie in een dorpje aan de rand van Caïro, niet toevallig het dorpje waar de familie van El-Hamus vandaan komt. Het leven van het gezin van Amal wordt opgeschud als een ontwikkelaar aanbiedt om hun land te kopen. Bovendien komt nicht Rania uit Caïro langs, die met haar verhalen over het stadsleven indruk maakt op Amal.

"Ik ben op mijn 28e bevallen van mijn eerste kind", vertelt El-Hamus. "Het gevoel dat Amal bekruipt, is wel iets dat ik toen heb ervaren. Het gevoel dat je voortaan altijd verantwoordelijkheid draagt over een ander leven, kan je zeker als je jong bent een beetje naar de strot grijpen. Heb je nog wel tijd en ruimte om te bepalen welke plek jij zelf in de wereld wilt innemen, of ben je opeens vooral een moeder die voor een ander leven moet zorgen?"

El-Hamus bezocht het Egyptische geboortedorp van haar oma twee jaar geleden voor de eerste keer. "Ik merkte dat de collectiviteit van het leven daar mij enorm raakte", vertelt de regisseur. "De hele familie woont en leeft in één huis. Wij woonden in Amsterdam vroeger ook met vier mensen op 35 vierkante meter. Maar zodra je volwassen wordt, laat je hier in Nederland die collectieve manier van leven los. Dan verplaatst de focus zich heel erg naar je eigen kerngezin."

Al Baraneya volgt vooral de vrouwen in de familie; de meeste rollen worden gespeeld door ongeschoolde inwoners van het dorp. "Ik wilde het perspectief van de vrouwen centraal stellen", knikt El-Hamus. "In de Egyptische cultuur zijn het buitenshuis de mannen die alles bepalen. Maar binnen het huis wordt het leven gerund door de vrouwen. De film is een ode aan die vrouwen, en de manier waarop zij worstelen met het spanningsveld tussen het traditionele leven en de nieuwe kansen die de moderne tijd toch biedt."

De regisseur draaide de film in zijn geheel in Egypte. "Toen we daar waren, dacht ik vaak: waar ben ik aan begonnen", lacht ze. "Het is een dorpje met onverharde wegen, het was 40 graden. En we werkten met een deels Nederlandse, deels Egyptische crew die beiden gewend waren aan hun eigen manier van werken. Maar dit was wel de manier om het leven in het dorp op een authentieke manier in beeld te brengen. Dit gevoel hadden we nooit bereikt als we het dorp in de studio hadden nagebouwd."