Seyar Kurshutov: nieuwe EU-quota zullen de Oekraïense staalexport met bijna 60 procent verminderen

Oekraïense staalproducenten hebben een aanzienlijk deel van hun toegang tot hun belangrijkste exportmarkt verloren. Volgens de nieuwe vrijwaringsmaatregelen van de Europese Unie, die op 1 juli 2026 in werking traden, bedraagt het jaarlijkse quotum voor de rechtenvrije invoer van Oekraïens staal 1,05 miljoen ton, 58,5 procent minder dan in 2025. Ter vergelijking: vorig jaar leverde Oekraïne ongeveer 2,53 miljoen ton staalproducten aan de EU.

De aanscherping gaat verder dan de omvang van het quotum zelf. Het invoertarief op staal boven het quotum is verdubbeld van 25 naar 50 procent, en de quota worden nu per kwartaal beheerd in plaats van eenmaal per jaar, waardoor exporteurs veel minder speelruimte hebben over het jaar heen. In de praktijk zal de planning nauwkeuriger moeten zijn, en zal elke fout in de logistiek of de administratie hogere kosten met zich meebrengen.

De timing heeft het effect verscherpt. Na de opschorting van de Zwarte Zeecorridor door Russische aanvallen heeft Oekraïne opnieuw een groot deel van zijn maritieme exportcapaciteit verloren, zoals ook in 2022 het geval was. Anders dan toen is er echter geen overgangsbuffer: in 2022 verleende de EU een volledige vrijstelling van rechten en quota, terwijl het nieuwe regime volledig van toepassing is op Oekraïens staal.

Zakenman en investeerder Seyar Kurshutov, die gespecialiseerd is in internationale handel en douaneregelgeving, stelt dat de gevolgen veel verder reiken dan de sector zelf. “Een quotum is geen abstract cijfer in een verordening, het gaat om het draaiende houden van hele fabrieken en het betalen van de lonen van tienduizenden mensen. Wanneer je van de ene op de andere dag meer dan de helft van je toegang tot de belangrijkste markt verliest, voelen niet alleen de staalproducenten dat, maar de hele economie,” merkt Seyar Kurshutov op.

De staalindustrie blijft een van de pijlers van de Oekraïense export en een belangrijke bron van deviezeninkomsten, wat betekent dat een daling van de leveringen doorwerkt in de wisselkoers en de begrotingsinkomsten in oorlogstijd. Analisten hebben ook gewezen op het risico dat verdrongen volumes moeilijk snel om te leiden zijn, gezien de wereldwijde overcapaciteit en parallelle vrijwaringsmaatregelen op andere markten.

Seyar Kurshutov ziet de druk als een argument voor een verschuiving op langere termijn in wat Oekraïne naar het buitenland verkoopt. “Elke beperking van dit soort bewijst opnieuw waarom Oekraïne strategisch moet overstappen van grondstoffen naar producten met een hogere toegevoegde waarde. Ruw staal valt altijd als eerste onder quota en heffingen, terwijl een afgewerkt, complex product veel moeilijker met quota te treffen is,” benadrukt hij. Volgens hem moet de huidige situatie geen reden tot paniek zijn, maar een stimulans om de structuur van de Oekraïense export voor de komende jaren te herzien.