Raad van State: kabinet benoemt problemen, maar lost ze niet op

DEN HAAG (ANP) - Het kabinet maakt een goede analyse over de economische problemen, maar dat wordt nog niet vertaald in het beleid in de miljoenennota. Dat schrijft de Raad van State in het advies bij de stukken die deze Prinsjesdag zijn gepresenteerd.

Nederland kampt met vergrijzing, stagnerende economische productiviteit en een onrustige geopolitieke situatie. In het coalitieakkoord stonden D66, VVD en CDA daar al bij stil en die analyse wordt nog eens overgedaan in de eerste miljoenennota van het minderheidskabinet. Maar "een belangrijk deel van de aangekondigde grote initiatieven en hervormingen is door het kabinet uitgesteld of afgesteld", aldus de belangrijkste overheidsadviseur. Het gaat dan bijvoorbeeld over de sociale zekerheid en zorg, waar de komende jaren de uitgaven fors stijgen. Ook zijn er achterstanden die het kabinet de komende jaren moet wegwerken, zoals achterstallig onderhoud van snelwegen, meer huizen bouwen en het overvolle stroomnet uitbreiden.

Voor 2027 heeft het kabinet op papier de begroting op orde. Het overheidstekort blijft onder de 3 procent van de omvang van de economie en de schuld onder de 60 procent, zoals de Europese regels voorschrijven. Het kabinet dicht de financiële gaten door de uitgaven niet mee te laten stijgen met prijsstijgingen, geld uit te geven dat op de plank is blijven liggen en alvast vooruit te lopen op meevallende afdrachten aan de Europese Unie.

Het geld dat de overheid volgend jaar extra binnenhaalt, komt vooral bij werkenden vandaan. De inkomsten uit belasting op vermogen dalen juist iets. De verhouding tussen de lasten op arbeid tegenover die op vermogen is volgens de Raad van State al langer uit balans.

Die budgettaire dekking noemt de Raad van State "boekhoudkundig" en versterkt de economie niet. Dat heeft gevolgen, waarschuwt het instituut. De rekening komt terecht bij volgende generaties. De overheidsschuld loopt op en elk jaar moet er rente betaald worden over het geleende geld. Dat moet allemaal gebeuren met belastinggeld in de komende decennia.

Felle woorden zijn er ook van de Raad van State over het verhogen van de premie voor arbeidsongeschiktheid. Het kabinet wil dat geld gebruiken om defensie-uitgaven te betalen, maar dat noemt het instituut een "oneigenlijk gebruik" van dit geld. Bovendien wordt deze premie indirect alsnog door werkenden betaald.