Leesvaardigheid Nederlandse scholieren opnieuw hard gedaald

DEN HAAG (ANP) - De leesvaardigheid onder Nederlandse jongeren is opnieuw hard gedaald. Dat blijkt uit het PISA-onderzoek, dat eens per drie jaar wordt uitgevoerd naar de basisvaardigheden van 15-jarige scholieren uit tientallen landen. Het niveau bij natuurwetenschappen en wiskunde bleef nagenoeg gelijk.

Het meest recente PISA-onderzoek werd in 2025 gehouden in opdracht van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Toen zijn 760.000 scholieren wereldwijd getoetst. Uit Nederland deden 6636 leerlingen mee, afkomstig van 177 scholen van verschillende onderwijsniveaus. De cijfers uit het vorige rapport, door de pandemie uitgevoerd in 2022 en gepubliceerd in 2023, waren niet rooskleurig en ook dit jaar schetst het rapport geen positief beeld voor Nederland.

De leesvaardigheid onder Nederlandse 15-jarigen daalt sinds 2012. Scholieren presteren al sinds 2018 onder het Europees gemiddelde en dat verschil is alleen maar groter geworden. Bijna veertig procent haalde in 2025 niet het niveau dat door de onderzoekers wordt gezien als het basisniveau.

De opstellers van het rapport vrezen dat deze leerlingen door hun zwakke taalvaardigheid "waarschijnlijk minder goed functioneren op school en in de maatschappij". Daarbij lopen ze ook het risico om laaggeletterd het onderwijs te verlaten.

Het gemiddelde in veertien West- en Zuid-Europese landen (EU14) waarmee de onderzoekers Nederland in het rapport vergelijken, daalde ook, net iets minder hard dan in Nederland.

Bij wiskunde is ook sprake van een dalende trend, maar zitten Nederlandse leerlingen nog wel boven het EU14-gemiddelde. Volgens onderzoekers is de daling in de afgelopen drie jaar niet "significant", wat betekent dat de kleine afname die tussen 2022 en 2025 te zien is ook een toevalligheid kan zijn. Onderzoekers zeggen daarom dat Nederlandse leerlingen hetzelfde niveau als in 2022 halen, maar dat er "geen sprake is van herstel".

Bij de natuurwetenschappen, de categorie waar onder meer biologie, natuurkunde en aardrijkskunde onder vallen, bleef de score van Nederlandse scholieren zo goed als gelijk. Daarmee lopen de scholieren exact gelijk met hun leeftijdsgenoten in andere EU14-landen.

Op de lange termijn vertellen de PISA-scores een ander verhaal. Nederland begon bij de eerste metingen in 2006 ver boven veel andere Europese landen, maar presteert tegenwoordig onder het gemiddelde. Pogingen van verschillende kabinetten om het tij te keren lijken daarmee nog weinig effect te hebben gehad.