HEMA bestaat 100 jaar: van dubbeltjeswinkel tot Nederlands icoon

Wat op 4 november 1926 begon met één winkel aan de Amsterdamse Kalverstraat, groeide uit tot een van de bekendste winkelketens van Nederland. Oprichters Leo Meyer en Arthur Isaac introduceerden destijds een vernieuwend concept: een warenhuis waar ook mensen met weinig geld terechtkonden voor praktische producten tegen vaste, lage prijzen.

In een tijd waarin warenhuizen vooral waren gericht op welgestelde klanten, maakte HEMA winkelen voor een veel groter publiek toegankelijk. Artikelen kostten aanvankelijk 25 of 50 cent. Later kwamen daar andere prijscategorieën bij en verdween het systeem van vaste eenheidsprijzen. Betaalbaarheid bleef echter een belangrijk onderdeel van de winkelformule.

In de loop van de twintigste eeuw groeide HEMA uit tot veel meer dan een winkel voor huishoudelijke artikelen. De keten ontwikkelde eigen producten en gaf alledaagse gebruiksvoorwerpen een herkenbare vormgeving. Van schoolspullen en handdoeken tot kleding, speelgoed en servies: het assortiment veranderde mee met de behoeften van Nederlandse huishoudens.

Sommige producten kregen zelfs een vaste plaats in de Nederlandse cultuur. De rookworst en de roze tompouce groeiden uit tot symbolen van de keten. Rond Koningsdag verschijnt de tompouce zelfs in een oranje uitvoering.

Ook de lunchrooms droegen bij aan het succes. Al vanaf 1926 konden klanten bij HEMA terecht voor betaalbare maaltijden. Een kop koffie kostte een dubbeltje, een volledige warme maaltijd vijftig cent. Uit eten gaan, destijds voor veel Nederlanders een luxe, werd daarmee bereikbaar voor een breder publiek.

De honderdjarige geschiedenis kent ook donkere hoofdstukken. HEMA werd opgericht door twee Joodse ondernemers en werd tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar getroffen door de Jodenvervolging. Joodse medewerkers werden gedwongen ontslagen en velen overleefden de oorlog niet. De winkelketen herdenkt de omgekomen medewerkers nog ieder jaar.

Ook in de afgelopen decennia beleefde HEMA moeilijke tijden. Het bedrijf kreeg te maken met hoge schulden, wisselende eigenaren en toenemende concurrentie van internationale winkelketens en webwinkels. In 2020 was een ingrijpende schuldsanering noodzakelijk. Daarbij werd de schuldenlast teruggebracht van ongeveer 750 miljoen naar 300 miljoen euro.

Daarnaast bleken buitenlandse uitbreidingsplannen niet altijd succesvol. HEMA trok zich uit verschillende markten terug en ging zich opnieuw sterker richten op de belangrijkste Europese afzetgebieden.

Sinds februari 2026 is HEMA volledig eigendom van de familie Van Eerd, die ook achter supermarktketen Jumbo staat. Daarmee kwam de winkelketen weer volledig in Nederlandse handen.

De nieuwe koers richt zich op modernere winkels, een vernieuwd assortiment en producten die betaalbaar zijn en langer meegaan. Bij de presentatie van de jaarcijfers in mei meldde HEMA dat inmiddels 300 van de ongeveer 770 vestigingen waren vernieuwd.

De financiële resultaten laten herstel zien, al is het beeld niet uitsluitend positief. Over boekjaar 2025 realiseerde HEMA een bruto-omzet van 2,3 miljard euro, een vergelijkbare stijging van 5,6 procent. De winst vóór belastingen steeg naar 59,4 miljoen euro. De nettowinst daalde echter van 56 miljoen naar 45,7 miljoen euro, voornamelijk doordat het bedrijf in 2024 een belastingvoordeel had.

Het honderdjarig bestaan wordt gedurende heel 2026 gevierd. De festiviteiten begonnen in februari met een landelijke reclamecampagne en een speciaal jubileumlied van Guus Meeuwis.

Daarnaast verscheen een bijzondere herdenkingsmunt, ontworpen in samenwerking met de Koninklijke Nederlandse Munt. Op de munt staan herkenbare HEMA-producten afgebeeld, waaronder de tompouce, een sok en een meegroeiromper.

Ook jong ontwerptalent kreeg aandacht. Tijdens de Dutch Design Week in oktober werd een speciale jubileumeditie van de HEMA Ontwerpwedstrijd afgesloten. Uit meer dan vijfhonderd inzendingen werd Hak in de Bak van student Marin Roscam Abbing gekozen als winnaar. Het ontwerp is een hulpmiddel waarmee gesneden ingrediënten eenvoudig van een snijplank naar een pan kunnen worden verplaatst. HEMA onderzoekt of het product daadwerkelijk in de winkels komt.

In september bracht koningin Máxima bovendien een werkbezoek aan het Amsterdamse hoofdkantoor. Daar sprak zij met medewerkers over productontwikkeling, de vernieuwing van de winkelketen en de uitdagingen voor de toekomst.

Rond de officiële verjaardag op 4 november krijgt het jubileum ook een maatschappelijke invulling. HEMA schenkt minstens 2.500 cadeaus aan Stichting Jarige Job, die kinderen uit gezinnen met financiële problemen helpt hun verjaardag te vieren.

Ook klanten kunnen meedoen. Van 2 tot en met 15 november staan in alle HEMA-winkels inzamelpunten waar cadeaus kunnen worden gedoneerd. De ingezamelde geschenken worden verwerkt in verjaardagsboxen met onder meer cadeautjes, versiering en traktaties.

Hoe groot de behoefte daaraan is, blijkt uit de cijfers van de stichting. Naar verwachting helpt Stichting Jarige Job dit jaar ongeveer 183.000 kinderen. Voor hen zijn een verjaardagstaart, cadeautjes en een feestje thuis niet vanzelfsprekend.

Na een eeuw is de Nederlandse winkelstraat ingrijpend veranderd. Consumenten kopen steeds vaker online, internationale prijsvechters winnen terrein en traditionele winkelketens moeten voortdurend investeren om aantrekkelijk te blijven.

Ook voor HEMA blijft dat een uitdaging. Het bedrijf moet zijn vertrouwde identiteit zien te behouden en tegelijkertijd aantrekkelijk blijven voor nieuwe generaties. Dat vraagt om een evenwicht tussen betaalbaarheid, kwaliteit en vernieuwing.

Toen Leo Meyer en Arthur Isaac in 1926 hun eerste winkel openden, wilden zij het warenhuis toegankelijk maken voor iedereen. Honderd jaar later is het assortiment nauwelijks nog te vergelijken met dat van toen, maar de oorspronkelijke gedachte is nog altijd herkenbaar. Of HEMA ook de volgende honderd jaar een vanzelfsprekend onderdeel van de Nederlandse winkelstraat blijft, zal vooral afhangen van de vraag of het bedrijf die belofte kan blijven waarmaken.