Minister biedt excuses aan voor misstanden in gesloten jeugdzorg

EDE (ANP) - Minister Mirjam Sterk (Langdurige Zorg) heeft zaterdagmiddag haar excuses aangeboden voor misstanden in de gesloten jeugdzorg en justitiële jeugdinstellingen. "Het spijt ons dat we niet hebben kunnen zorgen voor een veilige plek en goede zorg", sprak ze uit in een zaal met slachtoffers, familieleden, vrienden en nabestaanden in het Akoesticum in Ede. Dat zei ze namens de ministeries van Volksgezondheid en Justitie, Jeugdzorg Nederland en de Vereniging Nederlandse Gemeenten.

"Jullie kregen te maken met een strenge en onderdrukkende leefomgeving. Velen kregen te maken met geweld. Fysiek, mentaal, seksueel soms ook", aldus de CDA-minister. Tienduizenden jongeren kregen hiermee te maken. Het precieze aantal is onbekend.

De impact van de misstanden werd duidelijk in twee rapporten van ervaringsdeskundige Jason Bhugwandass. Voor zijn eerste rapport sprak hij met 51 jongeren die hebben gezeten in ZIKOS-afdelingen, de zwaarste vorm van gesloten jeugdzorg. Hij schetste het beeld van "een extreem repressief klimaat". Medewerkers straften de jongeren om hun psychiatrische klachten te beteugelen. Dat beeld werd later bevestigd in onderzoek van de inspectie.

Afgelopen zomer werd in vervolg op dat rapport nagegaan wat twee jaar later met de aanbevelingen was gedaan. Bhugwandass stelde dat alleen de aanbeveling om de ZIKOS-afdelingen te sluiten volledig was opgevolgd. De andere zes aanbevelingen, waaronder het maken van excuses, waren niet of slechts gedeeltelijk opgevolgd. Hij vond het pijnlijk dat er in de tussentijd geen aandacht is geweest voor de slachtoffers. De jongeren waren niet proactief benaderd, hadden geen excuses gekregen, geen compensatie ontvangen en geen passende nazorg gekregen.

Bijna alle jongeren uit zijn eerste rapport kampten nog met psychische klachten, 38 jongeren hadden in de tussentijd een zelfmoordpoging gedaan en vijf jongeren uit het eerste onderzoek waren inmiddels overleden. Dat laatste noemde Sterk ook in haar toespraak: "Voor sommigen komen deze woorden te laat, omdat zij niet meer leven."

De politica zei te hebben gesproken met de jongeren om te luisteren naar hun ervaringen en te horen wat zij nodig hebben. "Daarbij staat bovenaan dat wij stoppen met de gesloten jeugdhulp." Maar dat is volgens Sterk niet meteen te regelen.

Ze kondigde ook maatregelen aan om jongeren die zijn vastgelopen verder te helpen. "Bij deze herstelactiviteiten staat ontmoeten centraal, offline en online." De jongeren kunnen daarvoor terecht op een website.