De PR-tafel: Volgens Managementboek van het Jaar-winnaar Filip de Groeve is de grootste oorzaak van verzuim vaak wat mensen níét durven zeggen

-

"De menopauze is daar een voorbeeld van, maar hetzelfde geldt voor mantelzorg, schulden, rouw of andere persoonlijke problemen. Niet alleen de klacht zelf veroorzaakt verzuim. Het feit dat mensen erover zwijgen doet dat vaak ook."

Volgens De Groeve rust er nog altijd een groot taboe op gezondheidsproblemen die invloed hebben op het werk. Dat geldt in het bijzonder voor de menopauze. Uit onderzoek blijkt volgens hem dat één op de drie tot zelfs twee op de drie vrouwen hun klachten niet bespreekt met hun leidinggevende. 

En juist daar gaat het vaak mis.

"Voor veel vrouwen voelt het alsof ze een granaat op het bureau van hun manager leggen. Ze verzamelen al hun moed om het onderwerp aan te kaarten en krijgen vervolgens te horen: 'Mijn vrouw had dat ook.' Of: 'Daar moet je maar eens met iemand anders over praten.'" 

Terwijl onderzoek volgens hem iets anders laat zien.

"De belangrijkste persoon van wie vrouwen steun verwachten, is niet de bedrijfsarts, een vertrouwenspersoon of een collega. Het is hun directe leidinggevende." 

Volgens De Groeve ligt daar dan ook een belangrijke verantwoordelijkheid voor managers. Niet alleen het gesprek openen is belangrijk, maar vooral de manier waarop zij reageren.

"Vrouwen moeten het gevoel hebben dat het bespreken van menopauzeklachten geen negatieve gevolgen heeft voor hun carrière. Dat vertrouwen is essentieel." 

Samen met mede-auteur Anneke Valk introduceerde De Groeve de term zwijgverzuim.

"Als je kijkt naar verzuimcijfers, gaat het bijna altijd over ziekteverzuim. Alsof mensen alleen uitvallen omdat ze ziek zijn. Wij willen duidelijk maken dat er daarnaast ook zoiets bestaat als zwijgverzuim." 

Daarmee bedoelt hij de gevolgen van problemen die medewerkers niet durven bespreken.

Volgens De Groeve begint dat vaak met kleine signalen. Mensen trekken zich terug, slaan sociale activiteiten over of nemen minder initiatief.

"Je ziet dat mensen die last hebben van een taboe zich langzaam gaan excluderen van de groep. Ze doen niet meer mee aan de vrijdagmiddagborrel. Het zijn kleine dingen, maar daar begint het." 

Op termijn kunnen de gevolgen veel groter worden. Uit onderzoek blijkt dat tien tot twintig procent van de vrouwen in de perimenopauze overweegt minder te gaan werken, een minder uitdagende functie te accepteren of zelfs helemaal te stoppen met werken. 

Maar de grootste impact ziet De Groeve ergens anders.

"Het grootste probleem is presenteïsme: mensen zijn wel aanwezig op hun werk, maar functioneren niet optimaal. Daar valt voor organisaties enorm veel winst te behalen." 

Volgens De Groeve is de menopauze niet zozeer een nieuw probleem, maar wel een onderwerp dat steeds zichtbaarder wordt doordat vrouwen langer en vaker actief blijven op de arbeidsmarkt.

"Vrouwen tussen de veertig en vijfenvijftig vormen momenteel één van de grootste groepen werkenden. Tegelijkertijd is dat ook de levensfase waarin menopauzeklachten kunnen ontstaan." 

Werkgevers kunnen volgens hem veel doen om medewerkers tegemoet te komen. Soms zit dat in opvallend eenvoudige maatregelen.

"De temperatuur op kantoor is vaak afgestemd op het lichaam van de man. Voor vrouwen in de overgang kan dat lastig zijn. Denk daarnaast aan voldoende drinkwater, flexibele werktijden, ademende bedrijfskleding of het beschikbaar stellen van hygiëneproducten." 

Volgens De Groeve begint alles met kennis.

"Hoe beter leidinggevenden begrijpen wat er lichamelijk gebeurt tijdens de overgang, hoe makkelijker het wordt om het gesprek te voeren." 

Opvallend genoeg is De Groeve zelf man. Dat levert hem regelmatig vragen op.

"Zolang je menopauze ziet als een vrouwenprobleem, snap ik die vraag. Maar ik zie het als een organisatievraagstuk." 

Volgens hem is dat precies de reden waarom bedrijven het onderwerp serieus moeten nemen.

"Het gaat over talentbehoud, productiviteit, inclusie en leiderschap. Zodra je het alleen als een vrouwenprobleem ziet, mis je de echte uitdaging." 

Samen met biologe Anneke Valk schreef hij het boek vanuit twee verschillende invalshoeken. Waar Valk zich richt op de biologische kant van de overgang, kijkt De Groeve vooral naar de impact op organisaties en leidinggevenden. 

Dat Zwijgverzuim werd uitgeroepen tot Managementboek van het Jaar kwam voor De Groeve als een verrassing. De jury koos unaniem voor het boek en noemde het verplichte kost voor managers. 

"Dat de jury durfde te kiezen voor een boek met zo'n grote maatschappelijke impact maakt me enorm trots. Het voelt als een bevestiging dat we bezig zijn met een echte cultuurverandering." 

Volgens De Groeve draait het uiteindelijk om veel meer dan alleen de menopauze.

"Als leidinggevende heb je een enorme invloed op wat mensen wel en niet durven bespreken. Hoe sneller we taboes op de werkvloer doorbreken, hoe kleiner de kans dat mensen uitvallen. Dat is goed voor medewerkers, maar ook voor organisaties."