Advies aan kabinet: uiterlijk jaar na bestand Oekraïne bij EU

DEN HAAG (ANP) - Oekraïne moet zo snel mogelijk in de Europese Unie worden opgenomen nadat er een eind is gekomen aan de strijd met Rusland. Volgens een belangrijke buitenlandadviseur van het kabinet moet het toetredingsverdrag "uiterlijk" een jaar na het ingaan van een bestand al klaar zijn.

Volgens de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) moet het kabinet "meer betrokkenheid en regie" tonen bij de uitbreiding van de EU, omdat Nederland ervan profiteert. Het adviescollege gaat ook verder dan het kabinet door een tijdstip te noemen voor toetreding.

Vorige week stuurde minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) nog een brief over de uitbreiding aan de Kamer. Daarin schrijft hij dat het kabinet "terughoudend (is) ten aanzien van scenario's die gestoeld zijn op de aanname dat het mogelijk is om op zeer korte termijn te voldoen aan alle voorwaarden".

Op andere punten komt het advies wel overeen met de wensen van het kabinet. Zo vindt ook de AIV dat er voor nieuwe lidstaten "lange overgangstermijnen" moeten komen om risico's voor de EU te beperken. Dat betekent dat ze langer moeten wachten om te kunnen profiteren van de voordelen van de EU, zoals landbouwsubsidies en toegang tot de interne markt.

Maar anders dan het kabinet ziet de AIV wel wat in het plan dat de Duitse bondskanselier Friedrich Merz opperde voor een 'geassocieerd lidmaatschap' voor Oekraïne. Het houdt in dat Oekraïne al voor toetreding mag deelnemen aan vergaderingen van Europese leiders, ministers en het Europees Parlement, maar zonder stemrecht.

Het kabinet wil wel kijken hoe Oekraïne eerder bij de EU kan worden betrokken. "Indien nodig staat het kabinet er (...) voor open om eventuele gefaseerde toetreding voor Oekraïne te onderzoeken", liet Berendsen weten. De Kopenhagen-criteria, de voorwaarden voor toetreding, blijven echter leidend.

De AIV wil vaart maken met de uitbreiding. "De discussie over EU-uitbreiding richt zich vaak op de risico's van uitbreiding. De AIV constateert dat de risico's van stilstand uiteindelijk groter kunnen zijn", aldus voorzitter Bert Koenders van de AIV.

Het rapport verschijnt op de dag dat de onderhandelingen tussen de EU en Oekraïne en Moldavië weer verdergaan. Die lagen lang stil door verzet van Hongarije.