Lancet-rapport: hitte nu grofweg even dodelijk als malaria en hiv

LONDEN (ANP) - Wereldwijd sterven steeds meer mensen door blootstelling aan extreem hoge temperaturen. Als doodsoorzaak is hitte in dezelfde orde van grootte beland als hiv en malaria, zo maakt het jaarlijkse Lancet Countdown-rapport duidelijk. De wetenschappers die het hebben opgesteld, vinden dat klimaatverandering officieel moet worden uitgeroepen tot wereldwijde gezondheidscrisis.

De gemiddelde hittegerelateerde sterfte is in een decennium zo'n 36 procent toegenomen. In 2023, het laatste jaar waarover genoeg gegevens beschikbaar waren, kwamen volgens het rapport zo'n 710.000 mensen om het leven door hitte. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) overleden in datzelfde jaar 630.000 mensen als gevolg van hiv-besmetting en 597.000 mensen aan malaria. Gemiddeld overleden tussen 2016 en 2023 jaarlijks 540.800 mensen aan hitte.

Zeven op de tien van die sterfgevallen wijten de onderzoekers aan klimaatverandering. Ze waarschuwen voor een "wereldwijd groeiende impact op gezondheid en overleving".

De afgelopen elf jaren waren de warmste ooit gemeten. Doordat de uitstoot van broeikasgassen nog altijd stijgt, lijkt het onvermijdelijk dat de aarde verder zal opwarmen dan de maximale 1,5 graden waar volgens het Klimaatakkoord van Parijs naar moet worden gestreefd. "Daarmee wordt de wereld voorbij de grenzen geduwd die nodig zijn om de gezondheid te beschermen", klinkt het.

Klimaatverandering heeft uiteenlopende gezondheidsgevolgen. Toenemende hittegolven en droogteperiodes leiden ertoe dat bijna 128 miljoen mensen extra worden getroffen door voedselonzekerheid. Ook diverse ziekten kunnen zich sneller verspreiden in een warmer klimaat. Muggen die virussen als dengue, zika en chikungunya overbrengen, krijgen kansen in gebieden die voorheen te koel waren. In Europa verspreidt ook het westnijlvirus zich makkelijker. Dit jaar zijn in Nederland zeker tien mensen overleden die het virus hadden opgelopen.

In het rapport worden ook successen benoemd. Zo zijn de experts enthousiast over de groei van hernieuwbare energie en elektrisch rijden. In ruim de helft van de landen neemt het aantal doden door luchtvervuiling af, wat zo'n 323.000 sterfgevallen per jaar scheelt. Schonere energie verbetert voor miljoenen mensen ook de luchtkwaliteit in huis, waardoor ze langer leven.

Toch is de hoofdboodschap dat meer actie nodig is. Hoogleraar Marina Romanello, die de leiding heeft over de rapportage, zegt het zo: "De vooruitgang is te langzaam, te klein en bereikt de mensen die het het hardst nodig hebben niet."