Onderzoek: seksspeeltjes uit de taboesfeer – dit kopen Nederlanders het vaakst

Foto: Sinitta Leunen via Unsplash

Een op de vijf volwassen Nederlanders gebruikte het afgelopen jaar een seksspeeltje. Onder jongeren is zo’n speeltje in huis inmiddels eerder regel dan uitzondering. Wat kopen we, wie koopt het, en waarom praten we er steeds makkelijker over?

De meest betrouwbare cijfers komen van kenniscentrum Rutgers. Voor de Monitor Seksuele Gezondheid vulden ruim 15.000 Nederlanders van 18 tot 80 jaar tussen eind september 2022 en februari 2023 een uitgebreide vragenlijst in. Twintig procent van hen had in het jaar daarvoor een seksspeeltje gebruikt: 21 procent van de mannen en 19 procent van de vrouwen.

Het gebruik verschilt sterk per leeftijd. Bij 25- tot 39-jarigen ligt het met 26 procent het hoogst, gevolgd door 18- tot 24-jarigen met 23 procent. Bij 70- tot 80-jarigen gaat het om 7 procent. Seksspeeltjes zijn dus vooral een zaak van de generaties die zijn opgegroeid met internet, maar ook ouderen weten de weg naar de webwinkel te vinden.

Kijk je naar bezit in plaats van gebruik, dan worden de cijfers nog hoger. In een peiling van het EenVandaag Opiniepanel en 3FM onder 3.340 jongeren van 16 tot 34 jaar (januari en februari 2024) zei bijna zes op de tien een seksspeeltje te hebben, voor zichzelf of samen met een partner. Bij jonge vrouwen ging het om 71 procent, bij jonge mannen om 45 procent.

Opvallend: 81 procent van de vrouwen met een speeltje zegt sindsdien vaker een orgasme te hebben. Bij mannen zei 17 procent dat. Dat verschil past bij wat seksuologen al langer zien: voor veel vrouwen is gerichte stimulatie van de clitoris belangrijker dan gemeenschap alleen, en een speeltje maakt dat makkelijker.

Volgens dezelfde peiling bezitten jonge vrouwen vooral vibrators en luchtdrukvibrators. Die laatste categorie bestaat pas sinds 2014, maar groeide in tien jaar uit tot een van de bekendste speeltjes. Jonge mannen noemen vooral dildo’s en anale speeltjes. Dat mannen een dildo kopen, verrast soms, maar past bij een bredere trend: seksspeeltjes zijn niet langer iets ‘voor vrouwen’. In Amerikaans onderzoek van Indiana University had al in 2008 bijna 45 procent van de mannen weleens een vibrator gebruikt, alleen of met een partner.

Daarnaast zijn masturbators een bekende categorie voor mannen: zachte hulzen die de hand vervangen, van eenvoudige modellen tot varianten met verwarming of een motortje. Ze worden minder vaak hardop genoemd dan de vibrator, maar zijn in webwinkels een vaste waarde.

Drie ontwikkelingen spelen mee. De eerste is online winkelen. Wie vroeger een speeltje wilde, moest een winkel in; nu komt het in een neutrale doos aan de deur en ziet niemand wat je bestelt. De tweede is aandacht in de media en op sociale media. De luchtdrukvibrator werd een gespreksonderwerp in vriendinnengroepen en podcasts, en dat haalde de drempel voor veel mensen weg.

De derde is gezondheid. Onderzoek naar vibratorgebruik schetst een positief beeld. In een representatieve Amerikaanse studie onder ruim 2.000 vrouwen (Herbenick e.a., 2009) had 52,5 procent ooit een vibrator gebruikt. Gebruiksters gingen vaker voor een gynaecologisch onderzoek en deden vaker zelfonderzoek, en vibratorgebruik hing samen met een betere seksuele functie. Bijwerkingen kwamen zelden voor. Dat zijn verbanden, geen bewijs dat het een het ander veroorzaakt, maar het helpt wel om het speeltje uit de schaamhoek te halen.

Wie voor het eerst koopt, doet er goed aan te letten op materiaal en onderhoud. Speeltjes van siliconen voor medisch gebruik zijn niet poreus en makkelijk schoon te maken. Gebruik bij siliconen speeltjes een glijmiddel op waterbasis, omdat siliconenglijmiddel het materiaal kan aantasten. Reinig na elk gebruik met warm water en milde zeep of een speciale reiniger, en kies een webwinkel die discreet verstuurt en duidelijk is over privacy.

De cijfers laten in elk geval zien dat wie een seksspeeltje koopt, in goed gezelschap is. Of zoals de onderzoeken het samenvatten: voor een groeiende groep Nederlanders hoort het er gewoon bij.