Karbonkel-acteur sust getraumatiseerde generatie: hij is niet eng

De lichtelijk getraumatiseerde generatie die in de jaren negentig leerde lezen met Ik Mik Loreland, kan vanaf zaterdag de iconische tv-pop Karbonkel 'in levenden lijve' zien. Het gevreesde monster uit de jeugdserie, dat jarenlang stond te verstoffen in een hoekje van het depot van Beeld & Geluid, is recent opgepoetst en gerestaureerd. "Als je het heel eng vond, is het wel leuk om er nu eindelijk oog in oog mee te komen. Dan kan je zien dat hij eigenlijk helemaal niet zo eng is", zegt poppenspeler Siem van Leeuwen tegen het ANP. "Of juist wel", lacht hij.

Karbonkel speelde een cruciale rol in Ik Mik Loreland, dat van 1994 tot 1996 op televisie te zien was. In de educatieve serie, die leerlingen van groep 3 hielp met het leren van spellen en lezen, toverde hij alle letters weg. De pop werd echter zo eng gevonden dat veel kinderen er nachtmerries van kregen.

Van Leeuwen, die Karbonkel niet alleen bespeelde maar ook zijn stem gaf, vindt het bijzonder dat Karbonkel nu nog altijd leeft bij een hele generatie. "We hadden nooit gedacht dat het zo'n impact zou hebben. Ook nu nog, dat vind ik toch wel leuk", zegt hij. Tijdens de opnames hadden de makers in eerste instantie geen flauw benul dat Karbonkel te eng zou zijn. "Pas toen de eerste afleveringen al op tv waren, kwamen de boze brieven. Maar ja, het stond er al op dus we hebben die lijn maar gewoon doorgetrokken. Later is hij wel wat liever geworden hoor", lacht hij. "Maar het leed was toen al geschied."

Kijkers van toen zullen Karbonkel nu wel in een iets andere gedaante treffen. Voor het tweede seizoen werd de pop namelijk omgetoverd tot een nieuw personage, de Bovenbonkel. Van Leeuwen kroop toen zelf in de huid van Karbonkel, die een menselijkere en minder lelijke gedaante had gekregen. "De pop hebben ze toen hergebruikt: iets grijzer geverfd en een hoedje op. Wel zonde eigenlijk", vindt de acteur, die wel hoopt dat de mensen die er "een licht trauma" van hebben opgelopen, nu "een soort closure kunnen vinden".

Bij Beeld & Geluid waren ze zich bewust van de horrorstatus van Karbonkel. "We hebben ons altijd gerealiseerd hoezeer deze pop die emotie echt wel oproept. Het viel altijd op dat als we rondleidingen gaven door het depot, we hele heftige reacties kregen van twintigers en dertigers. Die hadden dan haast een soort jumpscare op het moment dat ze de ruimte in kwamen", zegt museummanager Arjen Pas.

Toen eerder dit jaar het nieuws kwam dat er een infectie in de pop was gevonden, ontplofte het internet bijna, vervolgt Pas. "We kregen enorm veel reacties. Van karma tot terecht en weet ik wat nog meer. Steeds als we iets over Karbonkel vertellen, wil iedereen dat weten. Daarom hebben we na het restauratieproces gezegd: Karbonkel moet uit het depot." De Karbonkel Experience in Beeld & Geluid is tot 8 november te zien in het mediamuseum.