Deze zomer presenteert het Kröller-Müller Museum een
bijzondere tentoonstelling met zestien sculpturen van de Utrechtse beeldhouwer
Ruud Kuijer.
Door René Hazeleger
De werken zijn te zien in het iconische Rietveldpaviljoen,
midden in de beroemde beeldentuin van het museum. De expositie biedt bezoekers
een unieke kans om kennis te maken met een kunstenaar die al decennialang de
grenzen van de abstracte beeldhouwkunst verkent.
Sculpturen die spreken door vorm en materiaal
Ruud Kuijer (1959), geboren in Schalkwijk en woonachtig in
Utrecht, werkt voornamelijk met robuuste materialen zoals beton en staal. Zijn
sculpturen ontstaan vanuit een onderzoek naar vorm, structuur en evenwicht.
Daarbij laat hij zich inspireren door alledaagse constructieve elementen zoals
H-balken, betongaas en springveren.
In zijn werk staat niet een verhaal of voorstelling
centraal, maar de sculptuur zelf. Kuijer onderzoekt wat een beeld maakt tot een
beeld: hoe het staat, ligt, hangt of leunt. Zijn abstracte vormen gaan een
dialoog aan met elkaar en met de ruimte waarin zij zich bevinden. Daardoor
worden bezoekers uitgenodigd om niet alleen naar de sculpturen te kijken, maar
ook bewust te ervaren hoe vorm, materiaal en omgeving elkaar beïnvloeden.
Een bijzondere ontmoeting met het Rietveldpaviljoen
De tentoonstelling vindt plaats in het Rietveldpaviljoen,
een architectonisch meesterwerk van Gerrit Rietveld (1888-1964). Het paviljoen
werd oorspronkelijk ontworpen voor de Internationale Beeldententoonstelling
Sonsbeek 1955 in Arnhem en kreeg in 1964 een nieuwe bestemming in de
beeldentuin van het Kröller-Müller Museum.
Normaal gesproken huisvest het paviljoen sculpturen uit de
museumcollectie, maar deze hebben plaats gemaakt voor het werk van Kuijer. De
open structuur van het gebouw, met zijn zorgvuldig geplaatste horizontale en
verticale elementen, vormt een ideale omgeving voor de sculpturen. Het subtiele
spel van licht en ruimte versterkt de werking van de beelden, terwijl de
sculpturen op hun beurt de architectuur accentueren.
Het resultaat is een fascinerende wisselwerking. Het lijkt
alsof de beeldtaal van Kuijer en de architectuur van Rietveld met elkaar in
gesprek zijn. Bezoekers ervaren daardoor niet alleen afzonderlijke kunstwerken,
maar een totaalervaring waarin beeldhouwwerk en ruimte samensmelten.
Opening door burgemeester René Verhulst
De tentoonstelling werd op 12 juni officieel geopend door
René Verhulst, burgemeester van Ede. Tijdens de opening memoreerde hij zijn
eerdere kennismaking met Kuijer uit de periode dat hij wethouder was in
Utrecht. In die functie speelde Verhulst een belangrijke rol bij het realiseren
van Kuijers monumentale kunstproject Waterwerken langs het
Amsterdam-Rijnkanaal.
Waterwerken: een monumentaal visitekaartje
Veel treinreizigers kennen het werk van Kuijer zonder zich
daarvan bewust te zijn. Wie vanuit Utrecht over de Demkabrug het
Amsterdam-Rijnkanaal passeert, ziet langs het water een reeks van zeven
indrukwekkende betonnen sculpturen verrijzen. Vooral in de avonduren, wanneer
de kunstwerken worden aangelicht, vormen zij een opvallend en bijna
surrealistisch onderdeel van het landschap.
Deze zeven monumentale beelden dragen gezamenlijk de naam
Waterwerken. Het project geldt als het grootste beeldenproject in de openbare
ruimte van Nederland. De grootste sculptuur, gelegen nabij de Demkabrug, is
ruim twaalf meter hoog en weegt ongeveer veertig ton.
Kuijer werkte tien jaar aan de totstandkoming van deze
reeks. Voor de productie van de gewapend betonnen beelden werd een enorme
hoeveelheid cement gebruikt. Opvallend is de inventieve manier waarop de
kunstenaar mallen creëerde. Hiervoor gebruikte hij onder meer badkuipen,
vervormde buizen, roeiboten, kunststof vijvers en zelfs een surfplank.
Alledaagse objecten kregen zo een tweede leven als bouwsteen voor monumentale
kunst.
Beelden die ruimte laten spreken
De tentoonstelling in het Kröller-Müller Museum laat zien
waarom Ruud Kuijer tot de meest eigenzinnige beeldhouwers van Nederland
behoort. Zijn sculpturen vragen niet om een uitleg of een verhaal, maar om
aandachtige observatie. In combinatie met de bijzondere architectuur van het
Rietveldpaviljoen ontstaat een tentoonstelling waarin vorm, materiaal en ruimte
elkaar versterken.
Voor liefhebbers van moderne beeldhouwkunst én voor
bezoekers die zich graag laten verrassen door kunst in een unieke omgeving, is
deze expositie een aanrader.
De expositie is te zien tot en met 4 oktober 2026.
Voor actuele informatie en online kaartverkoop zie
www.krollermuller.nl
Burgemeester René Verhulst en directeur Benno Tempel over
het werk van Ruud Kuijer:
Bekijk het interview met Ruud Kuijer over deze expositie
